{"id":1152,"date":"2022-07-23T20:56:02","date_gmt":"2022-07-23T20:56:02","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumniepodlegloscipl-prod.goout.cloud\/?p=1152"},"modified":"2024-04-08T10:20:16","modified_gmt":"2024-04-08T10:20:16","slug":"buildings-history","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/about\/buildings-history\/","title":{"rendered":"Historia budynku"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<h3><b>Siedziba Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego<\/b><\/h3>\n<p>Budynek przy alei Szucha 25 zosta\u0142 zbudowany w latach 1927\u20131930 na potrzeby Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. By\u0142a to pierwsza siedziba ministerialna wzniesiona od podstaw w niepodleg\u0142ej Polsce. Jej projekt powsta\u0142 w 1925 roku w pracowni znanego architekta, a zarazem naczelnika Wydzialu Budownictwa Szkolnego w MWRiOP prof. Zdzis\u0142awa M\u0105cze\u0144skiego. Gmach wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 surow\u0105, monumentaln\u0105 form\u0105 i wysokim standardem wyko\u0144czenia. Wn\u0119trza w stylu art d\u00e9co zaprojektowa\u0142 profesor warszawskiej Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych Wojciech Jastrz\u0119bowski.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3366\" src=\"https:\/\/muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1c250aa4-1.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"576\" \/><\/p>\n<p><em>Gmach Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego w latach 30. XX wieku, \u201eWarszawa Stolica Polski\u201d, 1949<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><b>Urz\u0105d Komendanta Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa w niemieckiej dzielnicy policyjnej<\/b><\/h3>\n<p>1 pa\u017adziernika 1939 r. o godzinie 6.30 gmach Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego zaj\u0119\u0142a IV Grupa Operacyjna Policji Bezpiecze\u0144stwa, dzia\u0142aj\u0105ca na ty\u0142ach niemieckiej 3 i 8 Armii. W ko\u0144cu pa\u017adziernika grupa ta zosta\u0142a przekszta\u0142cona w Urz\u0105d Komendanta Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Dystryktu Warszawskiego, zwany potocznie gestapo, podleg\u0142y \u2013 przez dow\u00f3dc\u0119 Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa w Generalnym Gubernatorstwie \u2013 G\u0142\u00f3wnemu Urz\u0119dowi Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy. Ju\u017c w pierwszych dniach urz\u0119dowania funkcjonariusze niemieckiej policji wyrzucili polskie akta ministerialne na korytarze, strych i podw\u00f3rza. Na prze\u0142omie lat 1939 i 1940 wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 akt ministerialnych wywieziono tak\u017ce ksi\u0119gozbi\u00f3r biblioteki. Po ulokowaniu si\u0119 w budynku Niemcy na pocz\u0105tku 1940 r. okratowali okna gmachu, kraty zainstalowano r\u00f3wnie\u017c w korytarzu na parterze i w suterenach.<\/p>\n<p>Przyziemie, w kt\u00f3rym obecnie znajduje si\u0119 Mauzoleum Walki i M\u0119cze\u0144stwa, przebudowano na \u201eareszt domowy\u201d (Hausgef\u00e4ngnis). Mie\u015bci\u0142y si\u0119 tu cztery cele zbiorowe bez drzwi zamykane pot\u0119\u017cnymi kratami, zwane tramwajami, pok\u00f3j podoficera dy\u017curnego aresztu, a w miejscu dawnego magazynu czasopism ministerstwa \u2013 dziesi\u0119\u0107 cel pojedynczych, izolatek. Parter gmachu zajmowa\u0142a administracja, a trzy pierwsze pi\u0119tra najwi\u0119kszy z wydzia\u0142\u00f3w \u2013 gestapo. Na trzecim pi\u0119trze swoj\u0105 siedzib\u0119 mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa (SD), niewielki wydzia\u0142, kt\u00f3ry gra\u0142 kierownicz\u0105 rol\u0119 w zwalczaniu wszelkich przejaw\u00f3w oporu spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. To w siedzibie S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa powstawa\u0142y plany akcji skierowanych przeciwko spo\u0142ecze\u0144stwu polskiemu, kt\u00f3rych ostatecznym celem by\u0142o wyniszczenie ca\u0142ego narodu.<\/p>\n<p>W alei Szucha zainstalowa\u0142y si\u0119 urz\u0119dy niemieckiej policji politycznej, kryminalnej i porz\u0105dkowej na obszar dystryktu warszawskiego, a okoliczne budynki zaj\u0119to na potrzeby policji i SS oraz na mieszkania dla funkcjonariuszy niemieckich. Budynek Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego przy al. Szucha 25 oddano policji bezpiecze\u0144stwa. W s\u0105siednim gmachu, siedzibie Najwy\u017cszej Izby Kontroli Pa\u0144stwa przy Szucha 23 zorganizowano Komend\u0119 Policji Porz\u0105dkowej (OrPo) i Komend\u0119 \u017bandarmerii. Przy al. Szucha mie\u015bci\u0142y si\u0119 te\u017c komisariat policji, niemieckie ambulatorium lekarskie, a w pobli\u017cu placu Na Rozdro\u017cu kasyno (dawne kasyno garnizonowe). Na ca\u0142ym tym obszarze utworzono dzielnic\u0119 policyjn\u0105, kt\u00f3r\u0105 na pocz\u0105tku 1940 r. zamkni\u0119to dla ludno\u015bci polskiej, a w 1943 ca\u0142kowicie odgrodzono od reszty miasta zasiekami, tzw. koz\u0142ami hiszpa\u0144skimi. W 1941 r. przemianowano alej\u0119 Szucha na Strasse der Polizei (ulic\u0119 Policyjn\u0105).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-3367 size-full\" title=\"Aleja Szucha zosta\u0142a przemianowana przez w\u0142adze niemieckie w 1941 r. na Strasse der Polizei \u2013 ulic\u0119 Policyjn\u0105.\" src=\"https:\/\/muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d380f2a7-2.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"1054\" srcset=\"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d380f2a7-2.jpg 800w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d380f2a7-2-228x300.jpg 228w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d380f2a7-2-777x1024.jpg 777w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d380f2a7-2-768x1012.jpg 768w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d380f2a7-2-152x200.jpg 152w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p><em>Aleja Szucha zosta\u0142a przemianowana przez w\u0142adze niemieckie w 1941 r. na Strasse der Polizei \u2013 ulic\u0119 Policyjn\u0105.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><b>W okresie Powstania Warszawskiego<\/b><\/h3>\n<p>W czasie Powstania Warszawskiego budynek przy Szucha 25 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 punktu rozdzielczego dla ludno\u015bci z po\u0142udniowych, zaj\u0119tych przez Niemc\u00f3w dzielnic Warszawy. Ludzi st\u0142aczano w celach, przyleg\u0142ych korytarzach i na podw\u00f3rzu gmachu. Przebywaj\u0105cy tu nie byli nigdzie rejestrowani i w du\u017cej cz\u0119\u015bci zostali zamordowani na podw\u00f3rzu budynku, tak\u017ce w zburzonym w 1939 r. gmachu Generalnego Inspektoratu Si\u0142 Zbrojnych (obecnie Kancelaria Prezesa Rady Ministr\u00f3w) i na przyleg\u0142ych posesjach. Z cz\u0119\u015bci formowano \u017cywe tarcze dla szturmuj\u0105cych powsta\u0144cze barykady oddzia\u0142\u00f3w hitlerowskich. Pozosta\u0142ych wywieziono do obozu przej\u015bciowego w Pruszkowie, sk\u0105d skierowani zostali do oboz\u00f3w koncentracyjnych, cz\u0119\u015b\u0107 na roboty przymusowe w g\u0142\u0105b Niemiec, innych, zw\u0142aszcza osoby starsze, kobiety i dzieci, rozmieszczono w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach Generalnego Gubernatorstwa. O rozmiarze dokonanych tu zbrodni \u015bwiadczy informacja zawarta w Protokole Okr\u0119gowej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Warszawie z czerwca 1946 r., \u017ce odnalezione po wyparciu Niemc\u00f3w w piwnicach Generalnego Inspektoratu Si\u0142 Zbrojnych, gdzie Niemcy urz\u0105dzili prowizoryczne krematorium, prochy ludzkie wa\u017cy\u0142y 5578,5 kg. W pocz\u0105tkach wrze\u015bnia 1944 r. komendant i wi\u0119kszo\u015b\u0107 funkcjonariuszy ewakuowali si\u0119 do Sochaczewa, pozostawiaj\u0105c w Warszawie tylko niewielki oddzia\u0142 do zada\u0144 wywiadowczych. Niewyja\u015bniony w pe\u0142ni jest los archiwum Urz\u0119du Komendanta Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Dystryktu Warszawskiego, kt\u00f3rego po wojnie nie odnaleziono.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3368\" src=\"https:\/\/muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b53f6552-3.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"550\" srcset=\"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b53f6552-3.jpg 800w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b53f6552-3-300x206.jpg 300w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b53f6552-3-768x528.jpg 768w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b53f6552-3-291x200.jpg 291w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><em>Zasieki w al. Szucha przy pl. Unii Lubelskiej, fot. Stefan Ba\u0142uk, 1944, Muzeum Niepodleg\u0142o\u015bci w Warszawie<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><b>Po wojnie<\/b><\/h3>\n<p>Gmach przedwojennego Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego to jeden z nielicznych budynk\u00f3w w Warszawie, kt\u00f3re przetrwa\u0142y wojenn\u0105 zawieruch\u0119. I jedno z niewielu miejsc w stolicy, gdzie w prawie nienaruszonym stanie przetrwa\u0142y oryginalne, niezmienione od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej cele z napisami wykonanymi przez wi\u0119\u017ani\u00f3w. W roku 1973 obiekt zosta\u0142 wpisany na list\u0119 zabytk\u00f3w. A 28 czerwca 2022 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisa\u0142 rozporz\u0105dzenie o uznaniu gmachu dawnego Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego w Warszawie za pomnik historii.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3369\" src=\"https:\/\/muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d20b91c9-4.jpg\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1365\" srcset=\"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d20b91c9-4.jpg 2048w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d20b91c9-4-300x200.jpg 300w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d20b91c9-4-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d20b91c9-4-768x512.jpg 768w, https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/d20b91c9-4-1536x1024.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/><\/p>\n<p><em>Tablica pami\u0105tkowa Tchorka wmurowana w \u015bcian\u0119 frontow\u0105 gmachu dzisiejszego Ministerstwa Edukacji i Nauki w alei Jana Chrystiana Szucha 25, po lewej stronie tablica informuj\u0105ca o przyznaniu przedwojennej siedzibie Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego statusu pomnika historii, po prawej stronie wierna kopia zachowanej przedwojennej tablicy adresowej.<\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siedziba Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego Budynek przy alei Szucha 25 zosta\u0142 zbudowany w latach 1927\u20131930 na potrzeby Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. By\u0142a to pierwsza siedziba ministerialna wzniesiona od podstaw w niepodleg\u0142ej Polsce. Jej projekt powsta\u0142 w 1925 roku w pracowni znanego architekta, a zarazem naczelnika Wydzialu Budownictwa Szkolnego w MWRiOP prof. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":3366,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-about"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1152"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6531,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1152\/revisions\/6531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mauzoleum-szucha.muzn.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}